W mieście wyróżnić można pod względem krajobrazowym trzy odmienne części:
1. wyżynę północną, która obejmuje Kozłową Górę oraz zachodnie krańce Piekar i Szarleja, która miejscami stromo opada w kierunku doliny Brynicy; pokryta ona jest wieloma pagórkami o dość dużej wysokości względnej. Część ta wchodzi w skład Garbu Tarnogórskiego;
2. wyżynę południową, w której skład wchodzą Brzeziny Śląskie, Jutrzyny i Dąbrówka Wielka, o nieznacznie pagórkowatej powierzchni, silnie przekształconej przez górnictwo i hutnictwo, które pozostawiły po sobie hałdy i zapadliska oraz przez infrastrukturę przemysłu kolejowego np. nasypy kolejowe. Cześć ta zaliczana jest do Wyżyny Katowickiej;
3. dolinę, obejmującą pas dzielnic wzdłuż wschodniej granicy miasta: Józefkę, osiedle Wieczorka, osiedle Buczka-Damrota, wchodzące w skład Kotliny Józefki, którą ukształtowały wody Brynicy, a także fragment doliny Szarlejki, która rozdziela obie części wyżynne a także tworzy wraz z doliną Brynicy tzw. obniżenie Szarleja-Brynicy (Szarlej, Brzozowice, Kamień, osiedle Andaluzja, osiedle Powstańców Śląskich oraz Dołki).
Najwyższym punktem w mieście jest kopiec Wyzwolenia (356 m n.p.m. na wzgórzu o wysokości 340 m n.p.m.), usypany w latach 1932-1937. Natomiast najwyższym naturalnym wzniesieniem na terenie gminy jest Winna Góra (350 m n.p.m.) w Kozłowej Górze. Powszechnie znana Góra Kalwaria wznosi się na wysokość 316 m n.p.m. Najniżej położone jest dno doliny Brynicy (216 m n.p.m.), u podnóża Sośniej Góry, na południowo-wschodnim krańcu miasta.
Miasto obfituje w faunę i florę. Na granicy Piekar, Bytomia i Chorzowa znajduje się rezerwat ptactwa wodnego Żabie Doły, który jest największym skupiskiem ptaków wodnych na Śląsku, natomiast nie jest to jedyne miejsce o znaczącej wartości przyrodniczej w mieście. Spragnieni kontaktu z naturą mieszkańcy Śląska, mogą również odwiedzać takie miejsca jak : Kocie Górki , Winną Górę, Dolinę Brynicy, Las Dioblina, Las Lipka oraz łąki i stawy w Kozłowej Górze. Badaniem i popularyzacją przyrody naszego miasto zajmuje się Piekarskie Stowarzyszenie Przyrodników.













